ابو القاسم سلطانى

199

دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )

كولپپر ( 1652 ميلادى ) درباره موارد مصرف نوع افيسينال مىنويسد : گياه براى كبد و طحال سودمند است و رگ‌هاى بسته را مىگشايد و خون را تصفيه مىكند ، در جذام ، جرب ، پوسته پوسته شدن جلد ، يرقان ، ملانكوليا ، زخم دهان و قطره آن براى چشم مفيد است * . براى بيمارىهاى پوست و زردى در فصل بهار افشره آن را از 50 تا 250 گرم همراه با افشره كاسنى به مدت 2 الى 3 ماه ادامه مىدهند ( 9 * ) و شربت آن در علت‌هاى خنازيرى و تب‌خالى معمول است ( 10 * ) . قسمت مورد استفاده : قسمت‌هاى هوائى گياه . تركيبات شيميائى : گياه داراى تركيبات زير است : آلكالوئيدها نظير : 1 - پروپين‌ها : پروتوپين يا فومارين ، كريپتوپين Cryptopine 2 - تپروتوبربرين‌ها : اوروتن‌سين N - methylsinacticti ne , Sinactine , Stylopine , Aurotensine 3 - اسپيروبنريل ايزوكينولين‌ها : Fumariline , Fumaricine , Fumaritine 4 - B enzophenathripin ها : مانند Sanguinarin فلاونوئيدها : Rutin , Isoquercitrin اسيدها : كلروژنيك ، كافئيك و فوماريك اسيد مواد ديگر : موسيلاژ ، رزين ، يك ماده تلخ قابل استخراج ، املاح مختلف . خواص درمانى : آلكالوئيد پروتوپين نه فقط محرك كيسه صفرا و در ترشح صفرا موثر است بلكه ترشحات صفرا را به حالت تعادل درمىآورد ( Amphicholeretic ) . فوماريك اسيد در بيمارىهاى پوستى موثر است و به صورت سنتتيك براى درمان Psoriasis تهيه مىشود ، شاهترج تصفيه‌كننده خون و كم‌كننده گلبول‌هاى قرمز خون ، چسبندگى و انعقاد خون است ، عصاره آنكه شامل تمام آلكالوئيدها مىباشد اثر جلوگيرى كننده از پيشرفت بىنظمىهاى قلب را دارا مىباشد ، شاهترج بر روى عضلات صاف اثر گذاشته حركات دودى شكل را تشديد مىكند به همين جهت اشتهاآور است . موارد مصرف درمانى : در نارسائى اعمال كبد ، قولنج كبدى ، ميگرن كه منشاء آن از كبد باشد ، يرقان ، قطع قاعدگى زودرس ، اشكال در وقوع قاعدگى و به عنوان ضد استفراغ و تشنگى ، بيمارىهاى جلدى مانند اكزماى مزمن ، پسوريازيس ، زرد زخم كودكان اكزانتم و تبخال .